1. Mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật
Theo khoản 1 Điều 5 Luật Thủ đô 2026, nguyên tắc chung vẫn là trường hợp có quy định khác nhau giữa Luật Thủ đô và luật, nghị quyết khác của Quốc hội thì áp dụng Luật Thủ đô.
Khoản 3 Điều 5: trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở trung ương ban hành sau có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn thì việc áp dụng do Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định.
2. Bổ sung thẩm quyền điều chỉnh thủ tục hành chính
Theo khoản 2 Điều 8 Luật Thủ đô 2026, chính quyền Thành phố được ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đang được quy định tại văn bản của cơ quan trung ương.
3. Siết chặt quy trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật
Khoản 3 Điều 8 đã quy định việc ban hành văn bản phải đánh giá sự cần thiết, xác định rõ mục tiêu chính sách, đánh giá tác động của chính sách, thực hiện tham vấn với các cơ quan trung ương, tổ chức, cá nhân có liên quan, đồng thời công khai dự thảo và nội dung tiếp thu, giải trình, không áp dụng trình tự, thủ tục rút gọn, trừ trường hợp tạm ngưng hiệu lực hoặc bãi bỏ văn bản.
4. Lần đầu cho phép thí điểm chính sách khác luật
Theo khoản 1, Điều 9 Thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới khác với quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề pháp luật chưa quy định để áp dụng tại Hà Nội, nhưng không áp dụng đối với các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo và các vấn đề liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia…thời gian thí điểm tối đa 5 năm và có thể gia hạn thêm không quá 5 năm.
5. Xác định rõ phạm vi thí điểm chính sách
Được quy định rõ tại Khoản 3 Điều 9 đã liệt kê cụ thể phạm vi thí điểm, chính sách
6. Bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát
Điều 19 lần đầu tiên quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, mô hình kinh doanh, sản phẩm, dịch vụ mới.
7. Chuyển sang mô hình một quy hoạch tổng thể Thủ đô
Theo khoản 1 Điều 10 Luật Thủ đô 2026:
1. Trên địa bàn Thành phố chỉ lập một Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở cụ thể hóa các nội dung quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, tích hợp, lồng ghép và thay thế Quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô. Quy hoạch tổng thể Thủ đô có giá trị pháp lý như quy hoạch tỉnh và quy hoạch chung thành phố theo quy định của pháp luật.
8. Bổ sung quy định về quản lý không gian đô thị đa tầng
Điều 11 Luật Thủ đô 2026 đã bổ sung quy định toàn diện về quản lý không gian ngầm, không gian tầm thấp và không gian tầm cao.
9. Cho phép tăng mức xử phạt vi phạm hành chính
Theo điểm b khoản 1 Điều 14, việc xử phạt vi phạm hành chính trên địa bàn Thành phố được thực hiện theo cơ chế đặc thù, Thành phố được quy định mức tiền phạt cao hơn nhưng tối đa không quá 2 lần mức phạt chung đối với các vi phạm trong các lĩnh vực như văn hóa, quảng cáo, đất đai, xây dựng, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm, giao thông đường bộ, bảo vệ môi trường, an ninh, trật tự và an toàn xã hội.
10. Bổ sung biện pháp ngừng cung cấp điện, nước
Khoản 2 Điều 14 quy định cụ thể các trường hợp có thể bị ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, đối với các trường hợp vi phạm, bao gồm:
- Xây dựng sai quy hoạch, không phép hoặc sai phép; xây dựng trên đất lấn chiếm;
- Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy
- Vi phạm pháp luật về môi trường nhưng không chấp hành yêu cầu xử lý;
- Và các công trình thuộc diện phải phá dỡ hoặc đã có quyết định di dời khẩn cấp.
11. Mở rộng cơ chế tài chính, ngân sách: Quy định tại Điều 21
12. Mở rộng thẩm quyền quyết định đầu tư và xử lý dự án: Quy định cụ thể tại Điều 22