Các chiến sĩ Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội diễn tập bảo vệ vùng trời Thủ đô. Ảnh: Giang Huy
Chủ trương đúng đắn
Đại hội lần thứ XIII của Đảng nhấn mạnh: “Củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó Quân đội nhân dân và Công an nhân dân là nòng cốt”. Đây là quan điểm nhất quán của Đảng ta, tạo cơ sở quan trọng cho Đảng, Nhà nước, cả hệ thống chính trị, toàn dân và toàn quân quán triệt và thực hiện.
Đồng thời, Đại hội lần thứ XIII của Đảng xác định: “Tiếp tục phát triển nhanh và bền vững đất nước; gắn kết chặt chẽ và triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, trong đó phát triển kinh tế - xã hội là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa là nền tảng tinh thần; bảo đảm quốc phòng, an ninh là trọng yếu, thường xuyên”.
Phát triển kinh tế - xã hội tiếp tục là nhiệm vụ trung tâm, được ưu tiên, nhưng không coi nhẹ nhiệm vụ củng cố quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc, bởi vì củng cố quốc phòng, an ninh là cơ sở trực tiếp tạo môi trường, điều kiện thuận lợi cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; ngược lại, kinh tế - xã hội phát triển, tiềm lực đất nước ngày càng vững mạnh sẽ là “phương thức hữu hiệu” để tăng cường tiềm lực, sức mạnh quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng, quốc phòng, an ninh của đất nước được tăng cường vững mạnh cả về tiềm lực, lực lượng, thế trận, đặc biệt là tiềm lực và thế trận quốc phòng, an ninh, “thế trận lòng dân” được gia tăng, mở rộng không chỉ trong nước mà cả trên bình diện quốc tế và không gian mạng. Nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân, phòng thủ quân khu, khu vực phòng thủ (tỉnh, thành phố), cụm phòng thủ khu vực được đầu tư xây dựng, củng cố, điều chỉnh phù hợp với địa giới hành chính mới; phòng thủ dân sự được chú trọng. Độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ được giữ vững; bảo vệ Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa, nhân dân, nền kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường hòa bình được tăng cường. Quân đội, Công an được quan tâm xây dựng cách mạng chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại; xây dựng lực lượng dự bị động viên hùng hậu, dân quân tự vệ rộng khắp, lực lượng an ninh cơ sở vững mạnh.
Đặc biệt, thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng: Đến năm 2025, cơ bản xây dựng Quân đội tinh, gọn, mạnh, tạo tiền đề vững chắc, phấn đấu năm 2030 xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã chủ động tham mưu, trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ ban hành nghị quyết, kế hoạch, đề án về tổ chức Quân đội, trọng tâm là Nghị quyết số 05-NQ/TƯ, ngày 17-1-2022, của Bộ Chính trị về tổ chức Quân đội nhân dân Việt Nam giai đoạn 2021-2030 và những năm tiếp theo; xây dựng Nghị quyết số 230-NQ/QUTƯ, ngày 2-4-2022, của Quân ủy Trung ương, Kế hoạch số 1228/KH-BQP, ngày 25-4-2022, của Bộ Quốc phòng cụ thể hóa triển khai thực hiện.
Với quyết tâm chính trị cao, sự đoàn kết, thống nhất, đồng lòng trong toàn quân, đến nay, Quân đội cơ bản hoàn thành điều chỉnh tổ chức theo hướng tinh, gọn, mạnh, vượt tiến độ so với mục tiêu Nghị quyết đề ra.
Đáng chú ý, trước yêu cầu khẩn trương, quyết liệt của cuộc cách mạng sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và điều chỉnh địa giới hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đã quán triệt sâu sắc chủ trương, chỉ đạo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, chủ động nghiên cứu, tham mưu xây dựng và chỉ đạo triển khai thực hiện tốt Đề án sắp xếp tổ chức quân sự địa phương tinh, gọn, mạnh đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới…
Đến tháng 9-2025, toàn quân đã thực hiện điều chỉnh tổ chức biên chế 4.400 tổ chức; ban hành các quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác của các cơ quan, đơn vị sáp nhập, điều chỉnh, thành lập mới; xây dựng biểu tổ chức, biên chế phù hợp, bảo đảm mọi mặt hoạt động của các cơ quan, đơn vị. Cơ cấu tổ chức Quân đội bảo đảm đồng bộ, hợp lý giữa các thành phần lực lượng, không chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, giảm đầu mối trung gian và đơn vị phục vụ, bảo đảm, tạo nền tảng vững chắc để nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu, xây dựng Quân đội tiến lên hiện đại.
Nhìn chung, nhiệm vụ xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh” theo Nghị quyết của Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương đã hoàn thành sớm hơn một năm, tạo đà đẩy sớm việc xây dựng Quân đội hiện đại ngay từ năm 2026. Cùng với đó, phát huy kết quả đạt được, thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng, Bộ Công an đã thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy theo phương châm mới “Bộ tinh, tỉnh toàn diện, xã vững mạnh, bám cơ sở” và tiếp tục tổ chức công an địa phương 2 cấp, đi vào hoạt động ổn định, hiệu quả.
Dấu ấn nổi bật trong thực hiện Nghị quyết lần thứ XIII của Đảng là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã làm tốt công tác nghiên cứu dự báo, tham mưu chiến lược, kịp thời phát hiện và có đối sách ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ bên ngoài lãnh thổ, không để Tổ quốc bị động, bất ngờ; chủ động sơ kết, tổng kết, ban hành và triển khai thực hiện đồng bộ các quyết sách lịch sử, các chiến lược quốc phòng, an ninh quan trọng. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đã chú trọng cảnh báo, phòng ngừa từ sớm, từ xa và ứng phó kịp thời, hiệu quả các thách thức an ninh truyền thống, phi truyền thống, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch và khắc phục hậu quả bệnh dịch, thiên tai, bão lũ.
Quán triệt thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đã thực hiện tốt kết hợp giữa tăng cường quốc phòng, an ninh với phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng, mở rộng, phát huy các khu kinh tế, quốc phòng góp phần phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở khu vực biên giới, biển, đảo, vùng đặc biệt khó khăn, cùng với chủ trương “Đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào các dân tộc là anh em ruột thịt” và “Đảo là nhà, biển cả là quê hương” của Quân đội đã tạo phên dậu vững chắc ở các địa bàn chiến lược. Công nghiệp quốc phòng, an ninh được đầu tư phát triển bảo đảm tính lưỡng dụng, hiện đại, có bước đột phá; đã làm chủ được nhiều công nghệ nền, công nghệ lõi; thiết kế, chế tạo, sản xuất được nhiều chủng loại vũ khí, trang bị kỹ thuật mới, hiện đại, có ý nghĩa chiến lược đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc thời kỳ mới.
Thực hiện chủ trương của Đảng về đẩy mạnh hội nhập quốc tế, công tác đối ngoại quốc phòng, an ninh được nâng tầm, đã phát huy tốt vai trò tiên phong trong việc tạo lập, duy trì, củng cố, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, huy động nguồn lực quốc tế để phát triển đất nước, củng cố quốc phòng, an ninh; tham gia tích cực, có trách nhiệm vào hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, cứu trợ nhân đạo, giao lưu hữu nghị quốc phòng, an ninh, nâng cao tiềm lực đối ngoại, vị thế, uy tín quốc gia và lực lượng vũ trang trên trường quốc tế, lan tỏa văn hóa Việt Nam ra thế giới, góp phần bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ bên ngoài lãnh thổ, biên giới hành chính quốc gia.
Những bài học kinh nghiệm quý báu
Thực tiễn triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII của Đảng về công tác quốc phòng, an ninh để lại một số kinh nghiệm quý báu:
Một là, luôn quán triệt sâu sắc chủ trương, đường lối, chiến lược của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nhất là “Bộ tứ trụ cột” các nghị quyết, các chiến lược về quốc phòng, an ninh, Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới; theo dõi, nắm bắt biến động tình hình chính trị, an ninh quốc tế; chủ động bám nắm thực tiễn, cơ sở, nâng cao chất lượng nghiên cứu dự báo, nhận diện đúng đối tác, đối tượng, thời cơ, thách thức, đề xuất các chiến lược, sách lược, phương án xử lý kịp thời, hiệu quả.
Hai là, nhất quán quan điểm quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc là sự nghiệp của toàn dân, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phát huy sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp sức mạnh thời đại, tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế, nhân dân tiến bộ trên thế giới; chăm lo xây dựng mối đoàn kết gắn bó máu thịt quân - dân, chú trọng xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân, thế trận lòng dân vững chắc.
Ba là, chú trọng kết hợp chặt chẽ 3 lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại, phát huy vai trò 3 bộ chủ quản (Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao) trong tham mưu và tổ chức thực hiện, bảo đảm quốc phòng, an ninh luôn song hành với đối ngoại trên các lĩnh vực để chủ động phát hiện, hóa giải các tranh chấp, bất đồng, có các đối sách ngăn ngừa, ngăn chặn, triệt tiêu các nguy cơ xung đột, chiến tranh, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.
Bốn là, luôn quan tâm phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi đây là quốc sách hàng đầu trong kỷ nguyên mới để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh.
Những thành tựu, kết quả đạt được và những bài học kinh nghiệm được đúc kết trong công tác quốc phòng, an ninh nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIII của Đảng là nền tảng vững chắc để chúng ta xác định mục tiêu, quan điểm, phương châm, giải pháp đúng đắn, phù hợp để thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong nhiệm kỳ Đại hội lần thứ XIV của Đảng, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Văn Sáu Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam